Vücudu İçten İçe Çökertiyor

Sanıldığından çok daha önemli bir düzendir uyku düzeni, bir bozuldu mu hastalıklar baş göstermeye başlar. Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. M. Zülküf Önal, tam da bu noktada uyku düzeninin korunması hakkında ciddi uyarılar yaptı. Uyku düzeninin hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan uzman uykunun temel bir sağlık yatırımı olduğunu vurguladı. 

Uyku Bozulunca Vücut Savaş Moduna Giriyor 

Gençler arasında oldukça yaygın olan geç yatma geç kalkma durumu büyük tehlike saçıyor. Uzmanlar özellikle gençlerde görülen biyolojik saat ile sosyal saat arasındaki uyumsuzluğun bir davranış biçimine dönüşmesine dikkat çekerek uyku saatinin, düzeninin korunması hakkında dikkat çeken açıklamalar yapıyor. Bu uyku düzensizliğinin ‘sosyal jet lag’e yol açarak beyin bağlantısallığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini vurgulayan uzman Özkan, uykunun beynin bakım, onarım ve yeniden kalibrasyon dönemi olduğunu belirtti. Önal, özellikle gençlerde beyin ağları ve bilişim ile ilişkisine vurgu yaparak, biyolojik saat ile sosyal saat uyumsuzluğu olarak tanımlanan ‘sosyal jet lag’in oluşturacağı sorunları teker teker açıkladı. 

Konuya ilişkin son açıklamaları ile dikkat çeken Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. M. Zülküf Önal, 

 "Uyku rutininin bozulması; sık uyanmaya, hormonal ve metabolik strese, hatta inflamasyona neden olabilir. Uyku, ihmal edilebilecek bir alışkanlık değildir. Korunması gereken temel bir sağlık yatırımıdır" dedi. 

Telafisi Olmayan Yatırım 

Uyku saatlerinin önemine binaen konuşan Uzman Özkan, kaçırılan uyku düzeni ve saatinin herhangi bir telafisi olamayacağını belirterek; 

"Uykunun telafisi ve depolanması söz konusu değildir. Uyku sırasında beyin sıvı dinamikleri değişerek beyin lenfatik sistemi üzerinden metabolik atıkların uzaklaştırılmasına destek olur. Uyku bölünmesi veya azalması durumunda, hafıza merkezi olan amigdala bölgesi ile beyinin ön kısmı arasındaki bağlantının kontrolü bozulur. Bu da kaygı ve huzursuzluğa neden olur.  

Uzun vadede ise ‘sağlıklı uyku örüntüsü’ olduğu takdirde, uykunun beyni yapısal olarak koruduğu ve daha düşük demans riskiyle ilişkilendirildiği birçok çalışmada gösterilmiştir. Bunların başında REM uyku davranış bozukluğu gelir. Bu kişiler rüyayı yaşarlar; yatakta şiddetli hareket eder, bağırabilirler. Hatta yanlarında yatan kişilere fiziksel olarak zarar dahi verebilirler" dedi.  

Uzun Uyku Kaliteli Uyku Mudur? 

Belki de birçok kişi tarafından yanlış bilinen bir doğruya da dikkat çeken Uzman Özkan, uzun uykunun kaliteli ve verimli uyku olmayacağını belirterek; 

"İyi uyku yalnızca süre ile ilgili değildir. Süre, süreklilik, zamanlama ve gündüz işlevselliğinin bileşimidir. Kısa süreli uyku, gün içinde uykululuk, dikkat ve muhakeme işlemleme hızında yavaşlama, duygu durum bozuklukları ve metabolik etkilerle kendini gösterir. Uyku bölünmesi, sık uyanma, toplam süresi yeterli olsa bile bilgi işlemleme hızı, dikkat ve yürütücü işlevler üzerinde ertesi gün olumsuz etkilere yol açabilir. Sık uyanmaya neden olan sorunların birçoğu tedavi edilebilir.  

Uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, uykuda uygunsuz hareket bozuklukları, kaygı bozuklukları hatta alkol kullanımı mutlaka ele alınmalıdır. Uyku rutininin bozulması; sık uyanmaya, hormonal ve metabolik strese, hatta inflamasyona neden olabilir. Uyku, ihmal edilebilecek bir alışkanlık değil, korunması gereken temel bir sağlık yatırımıdır."